Khu vực biên giới là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc. Trong điều kiện nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế sử dụng tiếng phổ thông, việc tiếp cận thông tin, nhất là kiến thức pháp luật vẫn gặp không ít khó khăn.

Từ thực tế đó, việc học và sử dụng tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng. Không chỉ giúp cán bộ, chiến sĩ gần dân hơn, hiểu dân hơn, đây còn là “cầu nối mềm” góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.

Giai đoạn 2020 – 2025, các cơ quan, đơn vị BĐBP trên tuyến biên giới cả nước đã đào tạo, bồi dưỡng cho hơn 7.000 cán bộ, chiến sĩ các ngoại ngữ và tiếng dân tộc phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia. 

Tại Nghệ An, Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Trung tâm Giáo dục thường xuyên mở các lớp học tiếng dân tộc Thái cho cán bộ, chiến sĩ công tác ở tuyến biên giới. Trong thời gian học, các học viên được tìm hiểu tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán và đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Thái. Thiếu tá Hà Huy Thiên- Đồn biên phòng cửa khẩu Thanh Thủy- chia sẻ: "Đây là dịp để chúng tôi không chỉ nâng cao khả năng giao tiếp với đồng bào mà còn nắm sâu hơn về những phong tục tập quán truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Từ đó chúng tôi có điều kiện gần gũi với các dân tộc trên địa bàn hơn và tổ chức được cho nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới".

Đến nay, các đơn vị BĐBP tỉnh Nghệ An đã mở hàng chục lớp học tiếng dân tộc với hàng trăm sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp tham gia. Việc thông thạo ngôn ngữ đã giúp những người lính quân hàm xanh đến gần hơn với đồng bào các dân tộc, từ đó nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động nhân dân phát triển kinh tế, xóa bỏ hủ tục lạc hậu, không tiếp tay cho các loại tội phạm, cùng chung tay bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Theo Đại tá Trần Đăng Khoa- Phó Chính ủy BĐBP Nghệ An, việc học tiếng dân tộc giúp CBCS thực hiện tốt công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, tuyên truyền vận động nhân dân chấp hành nghiêm chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia cùng BĐBP quản lý bảo vệ biên giới, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm, góp phần bảo vệ giữ vững tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, không để xảy ra điểm nóng.

Thanh Hóa hiện có hơn 213km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào. Tại các xã vùng cao như Mường Lý, Pù Nhi, Quang Chiểu hay Tén Tằn, phần lớn người dân là đồng bào Mông, Thái, Khơ Mú. Đối với nhiều cán bộ trẻ mới nhận nhiệm vụ tại các đồn Biên phòng, rào cản ngôn ngữ từng là trở ngại không nhỏ trong quá trình tiếp cận nhân dân. Không hiểu tiếng dân tộc cũng đồng nghĩa với việc khó hiểu phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của đồng bào. Điều đó khiến việc tuyên truyền pháp luật, vận động nhân dân phòng chống tảo hôn, di cư tự do hay bảo vệ rừng gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế ấy, Bộ đội Biên phòng Thanh Hóa đã phối hợp với các cơ sở giáo dục mở nhiều lớp học tiếng dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ. Ngoài học ngữ âm, từ vựng, các học viên còn được tìm hiểu phong tục, tập quán, đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Mông. Thượng tá Hồ Ngọc Thu, Chủ nhiệm Chính trị Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Nhờ biết tiếng Mông, nhiều cán bộ Biên phòng đã trực tiếp đến từng nhà tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ tảo hôn, hạn chế di cư tự do, cùng tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc. Khi người lính Biên phòng biết nói tiếng của đồng bào, hiểu phong tục và sẻ chia với cuộc sống của nhân dân, thì niềm tin cũng được vun đắp bền chặt hơn".

Thực tiễn đã khẳng định, tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là phương tiện giao tiếp đơn thuần, mà còn là sợi dây gắn kết tình quân dân nơi biên cương Tổ quốc. Khi cán bộ biên phòng biết “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, cũng là lúc thế trận lòng dân nơi biên giới được củng cố vững chắc, góp phần giữ bình yên phên dậu của Tổ quốc.